Auto Dak
Auto Dak

FAKT/ Libri më prestigjioz mjekësor, një trashëgimi e ligë e nazizmit, megjithatë e domosdoshme për mjekët

Kur neurokirurgia Susan Mackinnon ka nevojë për ndihmë që të përfundojë një operacion, ajo e gjeti atë në një libër të anatomisë së shekullit 20.

Falë ilustrimeve komplekse të vizatuara me dorë,  Dr Mackinnon, nga Spitali Universitar i Uashingtonit është në gjendje të përfundojë procedurën.

Libri që ajo kishte përdorur quhet “Anatomia Topografike e Njeriut, Pernkopf”, gjë që tingëllon e pafajshme. Ai konsiderohet nga të gjithë si shembulli më i mirë i vizatimeve anatomike në botë. Atlasi është i pasur në detaje dhe me ngjyra më reale se çdo atlas tjetër.

Lëkura, muskujt, tendinat, nervat, organet dhe kockat janë zbuluara në detaje grafike. Ky atlas nuk është për zemër të dobët. Por libri, i referuar shpesh si Atlasi i Pernkopf-it, nuk është më në shtyp. Ai  ka disa vëllime të rralla dhe shitet për mijëra euro në internet.

A pile of atlases

Megjithatë, përkundër çmimit të madh të kërkuar, shumë pak do ta shfaqnin me krenari atë në klinikën, bibliotekën ose shtëpinë e tyre.

Kjo, për shkak se gjetjet e librit vijnë nga trupat e qindra njerëzve të vrarë nga nazistët. Trupat e tyre të prerë dhe të copëtuar shfaqen nëpër mijëra ilustrime.

Image result for The Nazi book of anatomy

Kritikët thonë se libri është i mbërthyer nga e kaluara e tij e errët dhe shkencëtarët kapen për etikën kur vjen puna te përdorimi i tij. Dr Mackinnon thotë se ndjehet në siklet kur e përdor, por në anën tjetër, ky libër i mundëson asaj të kryej punën si duhet.

Rabbi Joseph Polak – një i mbijetuar nga Holokausti dhe profesor i ligjeve të shëndetësisë – beson se libri është një “enigmë morale” sepse rrjedh nga “e keqja e vërtetë, që mund të përdoret në shërbim të së mirës”.

Libri ishte një projekt 20-vjeçar i një nazisti dhe doktori të shquar, Eduard Pernkopf, i cili u ngrit nëpër radhët akademike në Austri falë mbështetjes së tij për partinë e Adolf Hitlerit.

Kolegët e tij e përshkruanin atë si një nazist të zjarrtë, i cili, nga viti 1938, kishte veshur një uniformën famkeqe për të punuar çdo ditë me të. Kur u bë dekan i shkollës mjekësore në Universitetin e Vjenës, ai shkarkoi të gjithë anëtarët hebrenj të fakultetit, përfshirë tre laureatë Nobel.

Në vitin 1939, një ligj i ri i Rajhut të Tretë siguroi që trupat e të gjithë të burgosurve të ekzekutuar u dërguan menjëherë në departamentin më të afërt të anatomisë për qëllime kërkimore dhe mësimore.

Gjatë kësaj periudhe Pernkopf ka punuar 18-orë ditë duke shpërndarë kufomat, ndërsa një ekip artistësh krijuan imazhe për librin e tij.

Ndonjëherë instituti i anatomisë ishte aq i mbushur, sa ekzekutimet e radhës duhej të shtyheshin.

Pernkopf and his illustrators

Foto: Pernkopf dhe ilustruesit

Dr Sabine Hildebrandt, nga Shkolla Mjekësore në Harvard, thotë se të paktën gjysma e 800 imazheve në atlas vinin nga të burgosur politikë, por edhe pesrona me çrregullime seksuale, ciganë, disidentë politikë dhe hebrenj.

Në edicionin e parë të atlasit, botuar në vitin 1937, nënshkrimet e ilustruesve Erich Lepier dhe Karl Endtresser përfshinin shenjat e Svastikave.

Edhe botimi në gjuhën angleze me dy vëllime të vitit 1964 përfshinte nënshkrimet origjinale, përfshirë simbolet naziste. Botimet e mëvonshme larguan shenjat naziste.

Mijëra kopje të atlasit u shitën në të gjithë botën dhe u përkthyen në pesë gjuhë. Parathëniet dhe prezantimet në libra përshkruhen si “vizatime mbresëlënëse pikturuese … dhe vepër e jashtëzakonshme arti” ndërsa shmangin çdo përmendje të së kaluarës së tyre të përgjakshme.

Vetëm në vitet 1990 studentët dhe akademikët filluan të pyesin se kush ishin njerëzit në atlas. Pasi u zbulua historia brutale, atlasi doli nga botimi në vitin 1994.

Kolegji Mbretëror i Kirurgëve thotë se atlasi nuk është në përdorim në Mbretërinë e Bashkuar, përveç mbajtjes në biblioteka për qëllime historike.

Sidoqoftë, një studim i fundit i Neurokirurgjisë i kirurgëve nervorë të gjetur 59% ishin të vetëdijshëm për Atlasin e Pernkopf, dhe se 13% aktualisht ishin duke e përdorur atë.

Dr Mackinnon thotë se asgjë tjetër nuk krahasohet me saktësinë dhe detajet e librit, dhe është veçanërisht e dobishme për operacione komplekse sepse i ndihmon asaj “të kuptojë se cili nga shumë nervat e vegjël po shkaktojnë potencialisht dhimbjen” .

Por ajo thotë se i njofton të gjithë ata që përfshihen në operacion për origjinën e errët të librit.

Vitin e kaluar, Joseph Polak dhe historiani mjekësor dhe psikiatri Michael Grodin, përgatitën një përgjigje studimore bazuar në etikën mjekësore hebraike, nëse është etik përdorimi i atlasit bazuar në përvojën e Dr Mackinnon.

Ata arritën në përfundimin se shumica e autoriteteve hebraike do të lejonin përdorimin e pamjeve për të shpëtuar jetën e njerëzve – nën kushtin që atyre t’u bëhet e njohur historia e atlasit, pasi së paku kështu viktimave do t’u kthehej dinjiteti i nevojshëm.

Si përfundim, Dr. Pernkopf u arrestua pas luftës dhe u shkarkua nga universiteti. Ai u mbajt në një kamp aleat të burgut të luftës për tre vjet, por kurrë nuk u akuzua për ndonjë krim.

Pas lëshimit të tij ai u kthye në universitet dhe vazhdoi punën e tij në atlas, duke botuar një vëllim të tretë në vitin 1952. Ai vdiq në 1955, pak para botimit të vëllimit të katërt.

Më shumë se 60 vjet më vonë, atlasi është ende një nga burimet më të mira për informacion vizual për punë të detajuar anatomike dhe kirurgjikale

Ka edhe të tillë që pajtohen me atë që atlasi është “hollësisht i detajuar”, por thonë se është janë të lodhur nga e kaluara e tij e tmerrshme. /tesheshi.com/ 

auto pjese dak

Related posts